خیلی خوبه که شما به محض تشخیص تاخیر در رشد کلامی، اختلال تلفظی، اختلال طیف اوتیسم و یا هر مشکل گفتار و زبان دیگه ای به متخصص گفتاردرمانی مراجعه کنید. اینطوری دوره طلایی درمان رو از دست نمیدین و دوره درمانی کوتاه تری رو نسبت به وقتی که دیرتر شروع میکنید پیش رو دارید.
چه باید کرد در صورت عدم همکاری کودک؟
اگه تشخیص درمانگر هم این باشه که نیاز به اقدامات درمانی مستقیم هست ولی کودک شما همکاری کافی رو نداشته باشه چه باید کرد؟
مثلا کودک کاملا وابسته به پدر و مادر باشه و اصلا حاضر نباشه بدون حضور والدین توی جلسه درمانی بشینه و تمرینات رو انجام بده. یا اینکه حتی با حضور خانواده هم دائما از جایی که براش در نظر گرفته شده خارج بشه و بی قراری کنه.
اگه سطح تحمل پایینی در مقایسه با هم سن و سالها داشته باشه، اگه لجبازی پیش بگیره و با گریه و سر و صدا سعی در بهم ریختن فضای درمانی و انجام ندادن فعالیت های تمرینی درمانگر داشته باشه، اگه پرخاشگری کنه و برای رسیدن به هدفش اشیاء داخل اتاق رو پرت کنه یا به خودش آسیب بزنه … اگه بخواد تمام مدت جلسه درمان رو به انجام بازی های دلخواهش اختصاص بده و دستورپذیری مناسبی از درمانگر برای انجام تمرینات نداشته باشه… حالا با این شرایط به نظر شما برنامه درمانی ای که درمانگر بسته به وضعیت کودک طرح ریزی کرده قابلیت اجرا داره؟!
اینکه کودک رو به حال خودش رها کنیم و جلسات درمانی رو به تعویق بندازیم چطور؟
اختلال گفتاری با افزایش سن شدت میگیره و مشکلات رفتاری کودک هم با افزایش سن بیشتر میشه. با علم به این موضوع که دوره طلایی درمان هم رو با این اوصاف حتما از دست می دیم، باید راه چاره ای پیدا کنیم.
ضرورت رفتاردرمانی
درست در همین نقطه رفتاردرمانی به عنوان یک پیش نیاز و هم نیاز جلسات گفتاردرمانی و کاردرمانی به کار میاد و ضرورت پیدا میکنه.
رفتاردرمانگر متخصصی هست که با دانش کافی و تجربه زیاد، همه مهارتهای لازم برای ایجاد رفتاری طبیعی و اجتماعی رو در کودک تقویت و درمان میکنه تا هم در آموزش های آینده توسط تیم توانبخشی و هم در ارتباطات روزمره بهترین عملکرد رو داشته باشه.
توی جلسه غربالگری و ارزیابی اولیه ای که در بخش درباره مرکز جاویدان به تفصیل به اون پرداخته شده، ارزیابی کامل رفتاری هم انجام میشه. در صورت خفیف بودن مشکلات رفتاری، این مسائل میتونه بصورت همزمان با جلسات درمان اختلال اصلی، توسط رفتاردرمانگر اصلاح بشه.
در صورت شدید بودن مشکلات رفتاری، یک دوره کوتاه مدت که به میزان نیاز هر مراجعه کننده متفاوته، ابتدا جلسات رفتاردرمانی انجام میشه تا کودک مهارتهای لازم رو یاد بگیره و آماده پذیرش تمرینات گفتاردرمانی و کاردرمانی باشه.
اقدامات رفتاردرمانگر در این دوره
توی این دوره همراه با بازی هدفمند و اصولی و تمرینات تخصصی، رفتاردرمانگر اقدامات زیر رو انجام میده:
- سطح تحمل کودک رو بالا میبره
- از بی قراری هاش کم میکنه
- مستقل بودن رو به کودک آموزش میده
- اضطراب جدایی رو از بین میبره
- دستورپذیری رو در غالب متدهای مختلف در مراجعه کننده ایجاد میکنه و با شرطی سازی این موضوع رو تقویت میکنه
- کمک میکنه تا کودک از پرخاشگری، لجبازی و گریه های باج خواهانه دست بکشه
البته که همکاری خانواده توی این دوره بسیار تاثیرگذار و حیاتیست. رفتاردرمانگر حین برگذاری جلسات انفرادی به کودک، بخشی از تمرکز خود را به ارائه تمرینات و راهکارهای اصلاح رفتاری در محیط خانه و خانواده اختصاص میده تا با انجام این تمرینات بتونیم به سیر بهبود مشکلات رفتاری سرعت ببخشیم.
به محض تشخیص متخصص مبنی بر رسیدن کودک به سطح قابل قبول رفتاری، از طریق جلسات تصمیم گیری و هماهنگی، این موضوع رو به متخصص توانبخشی (گفتاردرمانگر یا کاردرمانگر) اطلاع میده تا در بهترین شرایط ارتباطی ممکن بین مراجعه کننده و درمانگر، درمان انجام بشه.
تاثیر رفتاردرمانی در تعامل والدین و کودک
رفتاردرمانی به واسطه حذف تنش ها و ناهنجاری های رفتاری کودکان که جامعه این رو اشتباها بعنوان “بچه لجباز” و “بچه خود رای” و “بچه بیقرار” میشناسه، از کودک فردی اجتماعی و علاقه مند به تعامل می سازه.
همه بچه ها از بدو تولد مثل لوح سفید و خالی هستن و این ماییم که با محیط پر تنش خانه و خانواده و رفتارهای تربیتی غلط موجب ایجاد لجبازی و رفتارهای پرخاشگرانه توی اونا میشیم.
بعنوان یک نمونه باید بگم ناهماهنگی تربیتی والدین یکی از اصلی ترین دلایل مشکلات رفتاری کودکان هست. دقیقا همون جایی که مثلا پدر به بچه میگه برو بازی کن و مادر میگه نه هنوز غذاشو نخورده… به همین سادگی کودکی که شاهد دستوری از جانب پدره و مادر اون رو وتو میکنه و اجازه رسیدن به مطلوبش رو ازش میگیره و مطلوب دیگه ای جایگزین نمیکنه، کودک یاد میگیره که هر وقت پدر دستور ناخوشایندی داد با استناد به طرف مادر بودن لجبازی کنه و هر وقت مادر انتظاری ازش داشت به پدر پناه ببره. این یعنی شروع لجبازی…
تأثیر گفتاردرمانی و رفتاردرمانی همزمان
بسیاری از این رفتارهای ناهنجار که برای جلوگیری از ایجادش باید روش تربیتی درستی رو با کمک متخصصین روانشناسی آموزش ببینیم، بعد از اینکه ایجاد شدن و حالا کودکمون لجبازی میکنه، باید توسط رفتاردرمانگر درمانش کنیم و با ادامه تربیت به روش های اصولی در آینده چارچوب مناسب تری رو برای رشد فرزندمون مهیا کنیم.
بعد از تموم شدن دوره رفتاردرمانی، کودک تمایل بیشتری برای پذیرش دستور والدین داره، بازی های متناسب با سنش رو انجام میده، کارتون های مناسب سنش رو میبینه، با دوستاش دعوا نمیکنه، تا دیروقت بیدار نمیمونه، کم سر و صدا و مفید بازی میکنه و یاد میگیره برای اجتماعی بودن باید چه کارهایی رو انجام بده.
خیلی اوقات بسیاری از مشکلات رفتاری بچه ها بخاطر عدم توانایی اونا توی صحبت کردن و انتقال منظورشون به والدین هست. یعنی بخاطر تاخیر کلامی یا مشکلات تلفظی، نمیتونه به پدر و مادر و اطرافیان بفهمونه که چی میخواد و یا از اینکه متوجه منظورش نمیشن به شدت عصبانی و سرخورده میشه. به مرور و با جمع شدن همه تجربه های منفی حاصل از این ارتباطات ناقص، مشکلات رفتاری به شکل پرت کردن اشیاء، داد زدن، جیغ کشیدن، گریه برای جلب توجه، قایم شدن و حتی در مواقعی خودزنی بروز پیدا میکنه.
توی این شرایط رفتاردرمانی و گفتاردرمانی بلافاصله و بطور همزمان باید انجام بشه تا کودک به مسیر طبیعی رشد و تکامل برگرده، قبل از اینکه این رفتار موجب طرد شدن در محیط های اجتماعی و بین هم سن و سالان بشه.
سوالات متداول
- چرا مراجعه به گفتاردرمانگر در اوایل تشخیص مشکلات کلامی مهم است؟ مراجعه به گفتاردرمانگر در اوایل تشخیص مشکلات کلامی، مانند تأخیر در رشد کلامی یا اختلال تلفظی، کمک میکند تا دوره طلایی درمان از دست نرود. این کار به تسریع درمان و کاهش مدت زمان درمان کمک میکند و کودک به نتایج بهتری دست پیدا میکند.
- اگر کودک در جلسات درمانی همکاری نکند، چه باید کرد؟ در صورتی که کودک در جلسات درمانی همکاری نکند، رفتاردرمانی به عنوان یک پیشنیاز برای درمان گفتاردرمانی میتواند کمککننده باشد. رفتاردرمانگر با استفاده از بازیهای هدفمند و تمرینات تخصصی، کودک را برای پذیرش درمانهای بعدی آماده میکند.
- رفتاردرمانگر چه اقداماتی برای بهبود رفتارهای کودک انجام میدهد؟ رفتاردرمانگر با استفاده از روشهای مختلف اقداماتی مانند افزایش سطح تحمل کودک، کاهش بیقراری، آموزش مستقل بودن، رفع اضطراب جدایی، و ایجاد دستورپذیری در کودک انجام میدهد تا مشکلات رفتاری او اصلاح شود و کودک بتواند در جلسات درمانی مشارکت کند.
- چرا همکاری خانواده در فرآیند رفتاردرمانی حیاتی است؟ همکاری خانواده در فرآیند رفتاردرمانی بسیار مهم است زیرا رفتاردرمانگر علاوه بر کار با کودک، به والدین راهکارهای اصلاح رفتار را در خانه نیز آموزش میدهد تا فرآیند درمان در محیط خانه ادامه یابد و به سرعت بهبود یابد.
- آیا مشکلات رفتاری کودکان میتواند به دلیل مشکلات گفتاری باشد؟ بله، بسیاری از مشکلات رفتاری کودکان به دلیل تأخیر کلامی یا مشکلات تلفظی است. کودکانی که قادر به بیان خواستههای خود نیستند، ممکن است دچار عصبانیت و سرخوردگی شوند که این امر میتواند منجر به بروز مشکلات رفتاری مانند گریه، داد زدن یا پرخاشگری شود.
